Τετάρτη, 31 Ιουλίου 2013

Ιστορίες εφηβικής αφύπνισης στο έργο του Γιώργου Διαλεγμένου, [Bella Venezia]

[ΤΕΥΧΟΣ 16 / ΘΕΑΤΡΟ] Του Κορνήλιου Ρουσάκη

Felice Casorati - Girl on the red carpet [1912]
Στο Bella Venezia ο Γιώργος Διαλεγμένος επιχειρεί να φωτίσει ένα θέμα-ταμπού της ελληνικής κοινωνίας, το ξύπνημα της γυναικείας σεξουαλικότητας. Η υπόθεση του έργου διαδραματίζεται σε δύο χρονικά επίπεδα: στο τώρα και στις αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα, λοιπόν, μια γριά οικονόμος διαβάζει μανιωδώς ένα μυθιστόρημα. Η ταύτισή της με τους ήρωες είναι τόσο έντονη, ώστε αρχίζει να βλέπει την ιστορία τους να ζωντανεύει μπροστά της. Και τότε το δεύτερο επίπεδο μπλέκεται με το πρώτο. Ήρωες του βιβλίου είναι μια νεαρή κοπέλα, η Βενετία, που τρέφει ερωτικά συναισθήματα για τον πατριό της.
 Η σχέση της, επιπλέον, με τη μητέρα της είναι τόσο τραυματική, που η Βενετία θα ενηλικιωθεί μέσα σε ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον.
Στο έργο, η δεκαοκτάχρονη Βενετία αποτελεί τη μια πλευρά ενός τριγώνου που δημιουργείται ανάμεσα στη μητέρα της, στον πατριό της και σ’ αυτήν. Είναι η βάση που με τις εκρήξεις, τις απόψεις και τις αντιδράσεις της, ανατρέπει τις ισορροπίες του σχήματος. Το έργο ξεκινάει με μια ρεαλιστική βάση, με τη δημιουργία αυτού του ιψενικού τριγώνου και σταδιακά αποδεσμεύεται από τον ρεαλισμό. Η Βενετία είναι σε μια φάση μεταιχμιακή. Κινείται ανάμεσα στην παιδικότητα και στον δρόμο της ενηλικίωσης. Το κορίτσι αναζητά μια ενίσχυση για να ανοίξει τα φτερά του. Η ενίσχυση αυτή δεν έρχεται ούτε από τη μητέρα της ούτε από τον πατριό της. Η Βενετία είναι ένα χαρισματικό κορίτσι που επιχειρεί να λύσει τα μυστήρια της ζωής. Θέλει να έχει μια αυθεντική σχέση με το συναίσθημα και το ένστικτό της. Χτυπάει τα κοινωνικά μοντέλα που αναπαράγουν τη δυστυχία των ανθρώπων. Αρνείται να ακολουθήσει την προδιαγραμμένη κοινωνικά πορεία της γυναίκας που από τη μέρα της γέννησης της, πρέπει να πορευτεί σύμφωνα μ’ έναν τυποποιημένο κώδικα συμπεριφοράς, κοινό για όλες τις γυναίκες. Λειτουργεί σαν ένας πολιορκητικός κριός που θέλει να σπάσει όλες τις νόρμες και τα κλισέ, που υψώνει μπροστά της σαν τείχος η μητέρα της, η Ερασμία. Η ορμή της δίνει στην προσπάθεια της έναν τόνο ορμητικό που καταλήγει στον εκτροχιασμό.
            Από τις πρώτες στιγμές του έργου η Ερασμία, μ’ έναν καταιγιστικό ρυθμό, απαριθμεί τις υποχρεώσεις μιας γυναίκας των αρχών του 20ου αιώνα, απόψεις που σε μεγάλο ποσοστό συνεχίζουν να ισχύουν ακόμη. Ο προορισμός της γυναίκας είναι καθορισμένος: να δημιουργήσει οικογένεια, να μαγειρεύει για το σύζυγο της, να καταπιέσει κάθε δική της ευχαρίστηση. Η αντίδραση της Βενετίας δημιουργεί την πρώτη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο γυναίκες.
            Ο Διαλεγμένος μας εισάγει πολύ σύντομα στο περιβάλλον που ζει αυτό το κορίτσι, θέτει το πλαίσιο. Είναι ένα περιβάλλον καταπιεστικό, δογματικό που προσπαθεί να περιορίσει την οποιαδήποτε προσπάθεια χάραξης μιας διαφορετικής διαδρομής. Είναι ένα κλινικό περιβάλλον, ένα ψυχιατρείο κρυμμένο κάτω από το μανδύα μιας οικογένειας.
            Η Βενετία είναι ένα κορίτσι που διαφέρει από τα υπόλοιπα κορίτσια της ηλικίας της και της εποχής. Είναι κοντοκουρεμένη, φοράει στολή ναυτικού. Είναι δυναμική κι ελεύθερη. Η συμπεριφορά της αυτή αρκεί για να της απομονώσει, να της προσδώσει το χαρακτηρισμό του ατόμου με αποκλίνουσα συμπεριφορά. Το μοναδικό, το ανατρεπτικό, αυτό που έρχεται με ορμή να δηλώσει τη διαφορετικότητά του, αντιμετωπίζεται από τους άλλους σαν αφύσικο, μια ψυχοπαθολογική συμπεριφορά που πρέπει να περιοριστεί. Το διαφορετικό τρομάζει, ανατρέπει τα κεκτημένα μας και γι’ αυτό πρέπει να ξεριζωθεί. Η Βενετία ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία. Αντιμετωπίζεται σαν απειλή από την ίδια της, την μητέρα και γι’ αυτό πρέπει να οδηγηθεί σε «καταστολή». Είναι απειλή για την Ερασμία, αφού βλέπει την ιδιαίτερη συμπάθεια που τρέφει γι’ αυτήν ο σύζυγος της, ο Νέστορας. Η ζωή της κινδυνεύει να τιναχτεί στον αέρα.
Η Βενετία είναι ένα αιρετικό μυαλό που ξεκινάει ένα ταξίδι, μια διαδρομή που έχει σαν κατάληξη την σεξουαλική της ολοκλήρωση, την ρήξη με το εφηβικό, καταπιεστικό παρελθόν. Η διαδρομή αυτή είναι γεμάτη από σκοπέλους, εμπόδια που πρέπει να υπερπηδήσει μέσα σ’ ένα περιβάλλον που την υποβάλλει σε ψυχολογικές δοκιμασίες. Ερωτεύεται τον πατριό της και με οδηγό τις φαντασιώσεις της και την ελεύθερη βούληση της καταφέρνει να φτάσει στο δικό της προορισμό. Στο τέλος της διαδρομής η Βενετία γίνεται εκδικητική κι ασκεί εξουσία πάνω στο Νέστορα. Έχει ξεφύγει από το αρχικό πεδίο της αθωότητας. Η παραδοχή του Νέστορα πως την χρησιμοποίησε την οδηγεί σ’ ένα ιδιόμορφο παιχνίδι, που έχει σαν στόχο να τον ταπεινώσει. Η τελευταία φράση της είναι δηλωτική της κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει. Είναι αντιμέτωπη με μια γνώση πικρή κι απογοητευτική, όταν λέει στον Νέστορα πως κλαίει γιατί αυτός πίστευε πως ήταν κάτι ξεχωριστό. Αυτό το σημείο σηματοδοτεί το κλείσιμο του κύκλου.
Το παιχνίδι στο φινάλε, —σε επίπεδο συμβολισμών— αποτυπώνει μια διάσταση εκείνων των ανθρώπινων σχέσεων που μπορούν να σταθούν μόνο μέσα σε παιχνίδια εξουσίας. Η Βενετία ταπεινώνει τον Νέστορα, τον βάζει να κάνει τον σκύλο. Ο ίδιος δέχεται, επειδή πιστεύει πως θα επανακάμψει το μοντέλο αυτής της σχέσης. Η Βενετία τον ευνουχίζει, καταργεί τελείως κάθε ανθρώπινη διάσταση αυτής της σχέσης. Αλλάζει τις ισορροπίες, παίρνει τα ηνία. Το φινάλε συνδυάζεται με τη σκηνή του οργασμού της Βενετίας. Είναι προδομένη, ηττημένη και ταυτόχρονα νικήτρια. Εκφράζει δυναμικά τη σεξουαλικότητα και τη μοναξιά της.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ταχυδρομική Διεύθυνση Εντύπου
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΟΔΕΙΑ
ΛΙΝΑ Κ. ΤΖΙΑΜΟΥ
Τ.Κ. 18050 | ΣΠΕΤΣΕΣ
(αποστολή βιβλίων)

Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο | SODEIA@ymail.com
(αποστολή κειμένων, προτάσεων κ.α.)

Blogger templates


Blogger news